ทั้งนี้โดยมีโล่ห์จากทางราชการเป็นประจักษ์พยานยืนยันถึงเกียรติคุณข้อนี้นับเป็นร้อย ๆ โล่ห์และไม่เพียงแต่ในด้านวัตถุ แม้ในด้านการเผยแพร่ธรรมะอันเป็นคำสั่งสอนของพระบรมศาสดาท่านก็ได้ทำควบคู่กันไปพร้อม ๆ กับงานพัฒนาโดยอบรมสั่งสอนบรรดาประชาชนผู้เลื่อมใสในตัวท่าน ให้ตั้งตนเป็นคนดีอยู่ในศีลธรรม ให้สมกับเป็นพุทธศาสนิกชนที่ดีอย่างแท้จริงและจากผลงานในด้านเผยแพร่นี้ได้เพิ่มพูนจำนวนผู้เลื่อมใสในตัวท่านขึ้นเรื่อย ๆ เป็นจำนวนมากนับเป็นจำนวนพันจำนวนหมื่น โดยจะเห็นได้จากการที่ท่านไม่ว่าจะไปในสารทิศใด จะมีบรรดาผู้เลื่อมใสหวงแหนแวดล้อมจนละลานตาไม่เคยขาด และจะเห็นว่าบรรดาประชาชนที่มาหาท่านนั้น จะมาจากที่ต่าง ๆ จากเหนือจรดใต้ หรือแม้จากต่างประเทศใกล้เคียง เช่น พม่า ลาวเป็นต้น เขาเหล่านั้นรอนแรมมาจากระยะทางไกลแสนไกลเป็นเวลาหลายวันหลายคืนก็มีก็เพียงเพื่อได้มาเห็นท่านได้กราบไหว้ ได้ฟังธรรมะจากปากของท่านเท่านั้น

            ที่น่าอัศจรรย์ยิ่งไปกว่านั้น แม้พวกชาวเขาที่เราเรียกเขาว่าพวกกะเหรี่ยงยางดอย จากถิ่นต่าง ๆ ตามเขาตามดอยทั่วประเทศ ซึ่งตามปกติเขาเหล่านั้นเชื่อในจารีตประเพณีของเขาเช่นการถือผีไหว้เจ้าอย่างฝังหัวโดยยากที่จะสามารถเปลี่ยนความเชื่องถือจากเขาได้ ท่านก็ยังสั่งสอนให้ละความเชื่อถือนั้น มานับถือพุทธศาสนาได้ โดยเขาสามารถถือศีลตั้งอยู่ในธรรมด้วยการปฏิบัติได้ดี แม้แต่คนที่อยู่ในที่ราบเองบางคนก็ยังปฏิบัติสู้ไม่ได้โดยเฉพาะการงดเว้นจากการบริโภคเนื้อสัตว์ทุกชนิดเป็นอาหาร ที่เรียกว่า "มังสวิรัติ" เขาได้ปฏิบัติได้ดีเหลือเกินคือปฏิบัติกันทั้งครอบครัวไม่ว่าลูกเล็กเด็กแดงจนบรรดาแพทย์เอง ก็เกรงกันว่ากะเหรี่ยงเหล่านั้นจะพากันเป็นโรคขาดอาหารไปตาม ๆ กัน แม้ถึงทุกวันนี้ แม้ท่านจะมรณภาพไปแล้ว ก็ยังถือปฏิบัติเช่นนี้กันอยู่ โดยท่านจะศึกษาพิสูจน์ได้จากบรรดาครอบครัวชาวกะเหรี่ยงที่ตั้งบ้านเรือนอยู่อาศัยตามเชิงดอยผาหนาม อ.ลี้ จ.ลำพูน ซึ่งได้อพยพจากดอยตามถิ่นต่าง ๆ มาอยู่กับท่านแต่ครั้งยังมีชีวิตอยู่ด้วยความรักและศรัทธาแม้ว่าท่านจะหาไม่แล้ว ก็ไม่ยอมหนีไปไหน

            ครูบาเจ้าอภิชัยขาวปี ท่านเป็นพระป่า เป็นพระปฏิบัติดีปฏิบัติชอบหรือที่เรียกกันว่า พระสุปฏิปันโน ดำเนินการปฏิบัติตามสายกรรมมัฏฐานของท่านครูบาเจ้าศรีวิชัยท่านเป็นผู้ที่ชอบความสงบวิเวกของป่า ดังนั้นจะเห็นว่าการสร้างอารามนั้น หากท่านเป็นผู้สร้างเอง ท่านมักจะสร้างแต่ในป่า ซึ่งห่างไกลจากบ้านคนเมืองเสียเป็นส่วนมาก ท่านเป็นผู้ที่มีใบหน้าอิ่มเอิบสงบเต็มไปด้วยราศรีแห่งบุญ เปี่ยมไปด้วยความเมตตาปราณีเสมอกับคนทั่วหน้าไม่ถือตัวเย่อหยิ่งไม่มีขีดขั้นฐานะ ไม่มัวเมาในลาภสักการะ แม้จะมีชื่อเสียงระบือไกล จึงนับว่าเป็นเสน่ย์อย่างหนึ่งในตัวท่าน จึงเป็นที่เคารพรักของชนทุกชั้นวรรณะ ทุกเพศทุกวัย ท่านเป็นคนพูดน้อย สงบ สำรวมคำพูดแต่ละคำเต็มไปด้วยสารธรรม แต่บางครั้งก็แฝงปริศนาธรรม อันทำให้คนบางคนที่ไม่เข้าใจ ตีความหมายไปผิด ๆ จนทำให้คนที่ไปฟังความหมายที่ผิดนั้นโจมตีท่าน หาว่าท่านปฏิบัติคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าจนวิปริตก็มีแต่ท่านก็ไม่ถือโกรธโต้เถียงกับคนเหล่านั้น โดยถือเจตนาที่บริสุทธิ์เป็นหลัก

            ท่านเป็นผู้มีขันติธรรมอันเลิศ ถึงพร้อมด้วยพรหมวิหารธรรม 4 ประการ คือ เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา ทำงานด้วยความเชื่อมั่นสมบูรณ์ด้วยพลังใจ อุทิศกายใจให้กับงานพัฒนาอย่างสุดชีวิตด้วยความมุ่งมั่นที่จะให้เกิดประโยชน์อย่างไพศาลแก่ส่วนรวม และประเทศชาติอย่างแท้จริง โดยไม่หวั่นไหวต่อความทุกข์ยากลำบาก หรืออุปสรรคนานัปการที่เข้ามาขัดขวาง ดังนั้นจึงจะเห็นว่า ตลอดชีวิตของท่าน ไม่เคยว่างเว้นในงานพัฒนาสร้างสรรค์แม้แต่เพียงวันเดียว แม้ตลอดระยะเวลาอันยาวนานที่ผ่านมานั้น จะต้องผจญกับฝูงมารที่ตามจองล้างจองผลาญจนแทบล้มประดาตาย หรือจนแทบหมดเกียรติคุณ จนอยู่ในเพศสมณะไม่ได้ ต้องครองตัวเป็นชีปะขาวจนถึงวาระสุดท้ายก็ตาม ท่านไม่เคยปริปากบ่นน้อยใน ไม่เคยโต้ตอบจองเวรด้วย แต่ก็ไม่เคยถอยโดยยึดคติธรรมที่ว่า ธรรมย่อมชนะอธรรมเสมอ เมื่อทำดีด้วยใจกายแล้ว ย่อมไม่คำนึงถึงผลสนองตอบจากคนเลว เป็นเช่นนี้จนบุคคลผู้ใกล้ชิดได้รู้ชัดถึงเหตุการณ์ถึงออกปากว่าท่านเป็นอัจฉริยะบุคคลที่หาได้ยากท่านหนึ่ง เพราะท่านเองก็เป็นเพียงคนรูปร่างเล็กบอบบางไม่น่าจะทำงานใหญ่ ๆ เกินตัวได้เลย

             ทั้งนี้เป็นเพราะใจท่านแกร่งเป็นเพชร สมดังพระดำรัสสอนขององค์บรมครูของโลกว่า "มนุษย์มีใจเป็นใหญ่ มีใจประเสริฐที่สุด จิตใจที่เป็นสมาธิย่อมเป็นพลังอันยิ่งใหญ่จะคิด จะพูด จะทำการใด ๆ แม้จะยิ่งใหญ่ย่อมสำเร็จเสมอ" ดังนี้ นับได้ว่าชีวิตและปฏิปทาของท่าน จึงเป็นตัวอย่างบุคคลที่น่าศึกษาอย่างยิ่ง เพื่อถือเป็นแบบอย่างในการต่อสู้ดำเนินชีวิตของนักรบผู้มีธรรมะเป็นอาวุธ ประวัติชีวิตการทำงานของท่านเล่มนี้ ข้าพเจ้าผู้เรียบเรียงได้รับการขอร้องจากคณะกรรมการวัดพระพุทธบาทผาหนาม ให้ทำขึ้นอีกครั้งหนึ่งด้วยเหตุผลที่ว่ายังไม่มีการรวบรวมที่ถาวรขาดความสมบูรณ์ของเรื่องและประวัติชีวิตบางตอน ก็เหลือเพียงคำบอกเล่าจากผู้ใกล้ชิด ซึ่งหลายท่านปัจจุบันก็ชราภาพมากแล้ว ซึ่งหากจะให้เหลือเพียงคำบอกเล่าก็จะถูกกาลเวลากลืนหายไป นับว่าเป็นเรื่องที่น่าเสียดายยิ่งนักในการที่เพชรอีกเม็ดหนึ่งของลานนาไทย จะต้องถูกโคลนตมแห่งกาลเวลากลบจนไม่เห็นรัศมี

            แต่จะอย่างไรก็ตาม ข้าพเจ้าก็ยังไม่มั่นใจนักว่า ชีวิตและผลงานของท่านเล่มนี้จะสมบูรณ์ที่สุด จนหาข้อบกพร่องมิได้ เพราะข้าพเจ้าเองก็เป็นเพียงเด็กรุ่นหลัง จึงเพียงแต่เรียบเรียงเอาจากหนังสือประวัติบางส่วนและจากคำบอกเล่า แต่ด้วยความ มุ่งมั่นที่จะทำให้ดีที่สุด ข้าพเจ้าก็หวังว่าเนื้อหาทั้งหมดนี้ คงจะมีความสมบูรณ์และสารัตถะประโยชน์บ้างไม่มากก็น้อยนั้นก็ถือเป็นความดี ที่ข้าพเจ้าขออุทิศเป็นผลบุญช่วยส่งเสริมให้วิญญาณที่บริสุทธิ์เสวยทิพย์อันเป็นเลิศอยู่แล้วของท่านครูบาเจ้าอภิชัยขาวปี ให้พูนเพิ่มพลังมะเลืองร้อยเท่าพันทวี แต่หากมีความบกพร่องแน่นอน ข้าพเจ้าขอน้อมรับไว้แต่เพียงผู้เดียว และพร้อมที่จะได้รับคำติติงจากท่าน เพื่อที่จะแก้ไขในคราวต่อไป สำหรับท่านที่เคารพหลายท่านที่ให้คำแนะนำ บอกเล่าถึงประวัติบางตอนของท่าน ฯ ข้าพเจ้าก็ขอกราบขอบพระคุณไว้เป็นอย่างสูง ซึ่งข้าพเจ้าขอแบ่งผลเป็นความภูมิใจในผลงานนี้ร่วมกัน และร่วมรับผลบุญจากการเทิดทูนประวัติของปูชนียบุคคลท่านหนึ่งให้ปรากฏขึ้น เป็นความสุขสราญจิตอยู่เป็นนิตยกาลเทอญฯ

                                                                                        ประดิษฐ์  รัตนพรหม

                                                                                    4 ยางส้ม อ.บ้านโฮ่ง จ.ลำพูน